Apothekerspotten en gaper

Apothekerspotten en gaper

Apothekerspotten en gaper In: De Moriaan

Apothekerspot met opschrift M. ROSARUM

In deze Delfts blauwe strooppot met pauwenmotief bewaarde de apotheker het preparaat 'mel rosarum': rozenhoning. Dit werd bereid door gedroogde blaadjes van rode rozen in een vijzel te stampen en met warm water te overgieten. Dit mengsel moest een tijdje trekken en werd daarna gezeefd. Je kunt hier onder aan de pagina lezen wat er volgens de voorschriften van 1762 daarna moest gebeuren. De apotheker gebruikte rozenhoning tegen keelpijn en als ingrediënt in onder meer likkepotten en pleisters.

Apothekerspot met opschrift S CITHONIORUM (1653)

In deze Delfts blauwe strooppot met Bourgondische leliemotieven bewaarde de apotheker het preparaat 'syrupus cithonionum': kweeappelsap. Het werd onder andere gebruikt tegen maag- en buikproblemen, maar ook als ingrediënt voor andere geneesmiddelen.

Apothekerspot met opschrift S ZINGIBERIS

Op deze Delfts polychrome strooppot zie je een cartouche met een klassieke vaas die geflankeerd wordt door bloemenguirlandes. Het opschrift luidt 'syrupus zingiberis', gembersiroop. Het werd voor verschillende doeleinden gebruikt. Zo bereidde de stadsapotheker van Gouda de siroop in de 17de eeuw buiten om hier de schippers gedurende hun verblijf binnen de sluizen van Gouda mee te voorzien ter voorkoming en genezing van verschillende kwalen, die zich gedurende de reis konden voordoen.

Apothekerspot met opschrift S QUINQ: RADIC

In deze Delfts blauwe apothekerspot bewaarde de apotheker 'syrupus quinque radicum' ofwel 'siroop van de vijf grote openende wortels'. Deze siroop werd gemaakt van de wortels van selderij, venkel, peterselie, asperge en stekende palm, waarvan werd aangenomen dat ze verstopping tegengingen. Hoe de siroop volgens de voorschriften van 1723 bereid moest worden, lees je hier.

Apothekerspot met opschrift O SIMPLEX

In deze Delfts blauwe apothekerspot bewaarde de apotheker 'oxymel simplex' ofwel 'enkelvoudige honingazijn'. Dit preparaat werd gemaakt van honing en witte wijnazijn in een verhouding 3:2. Het mengsel werd daarna boven een zacht vuur tot siroopdikte ingekookt moest worden. Ook tegenwoordig wordt honingazijn op websites over gezonde voeding nog wel aanbevolen om het lichaam te ontgiften, te ontsmetten en te versterken. Maar voor de bereiding van geneesmiddelen wordt het niet meer gebruikt.

Gaper

Deze gaper uit de collectie van het Zuiderzeemuseum stelt een Moor of muzelman voor. Meestal heeft de gaper een open mond en vaak een uitgestoken tong. Waarom de mond van gapers open staat is nog altijd onduidelijk. Het is in ieder geval duidelijk dat hij niet gaapt en wellicht heeft hij mond open om een medicijn in te nemen. De grimas van veel gapers is dan te verklaren doordat medicijnen lang niet altijd aangenaam smaakten. Dat is ook goed te zien aan de reactie van de man op het schilderij "De bittere drank" (ca. 1625-1638) van Adriaen Brouwer.

Foto: M. Kuik